Owczary (Rychwałd)

Owczary to pięknie położona wieś w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa. Jej pierwotna nazwa Rychwałd  (zmieniona w 1946 roku na Owczary) wywodzi się  od niemieckiego słowa Reichwald „bogaty  las”. Wieś pierwotnie było lokowana na prawie magdeburskim (najprawdopodobniej w XIV wieku), a następnie na prawie wołowskim w 1417 roku. Pod koniec XIX wieku była to spora wieś w której było przeszło 150 domów i ponad 900 mieszkańców, a we wsi funkcjonowała szkoła. Mieszkańcy – w większości unici, tylko około 10% było wyznania rzymskokatolickiego – zajmowali się wydobyciem ropy naftowej i włókiennictwem, jednak podstawą ich gospodarowania była hodowla i wypas owiec i bydła. W 1915 roku Owczary jak wszystkie pobliskie wsie były świadkiem walk w wielkiej bitwie gorlickiej. Sama wieś nie uległa zniszczeniu jednak w jej rejonie toczono  ciężkie walki, o których tak pisał w swoich pamiętnikach Szczepan Pilecki :

W Leszczynie dostaliśmy rozkazy, mocą których mieliśmy przejść do wsi Rychwałdu około 8km i tam przejść pod niemiecką komendę. […] Artylerii ściągnięto ogromnie wiele – dowodem tego, że na małym stosunkowo miejscu postawiono przeszło 20 baterii naszych i niemieckich […] Stoją tu Bawarczycy* – wojska znakomite. Wszystko chłopy na schwał – dotychczas byli we Francji.

Wczoraj rano ok. 2.30 przyjechaliśmy po całonocnym marszu do Rychwałdu.Droga była bardzo uciążliwa – stroma i wąska – Prügelweg przez las. […] Po południu zajechaliśmy na pozycję – stoimy w lesie liściastym – brzozy, leszczyny i buki – bardzo ładnie i wiosennie dookoła.Na dzisiaj przyszły dokładne rozkazy. Ofensywę miała rozpocząć artyleria.Od godziny 6.00 rano do 10.00 miały wszystkie baterie strzelać- wiele sił tylko starczy.Każda miała dokładnie przeznaczony teren. Po 10.00 miała pójść do szturmu infanteria. 

Punkt 6.00 o wschodzie słońca ryknęły spiże – walka się rozpoczęła – przez długi czas chwiały się szale zwycięstwa – ale ostatecznie strzelanina armatnia zrobiła swoje – Rosjanie cofnęli się – mnóstwo jeńców zostało w rękach naszych i niemieckich . ¹

Opisane wydarzenia do dnia dzisiejszego przypomina cmentarz nr 70 z I wojny światowej, na którym pochowano 83 żołnierzy (74 żołnierzy armii austro-węgierskiej i 9 żołnierzy armii rosyjskiej ). Cmentarz położony jest obok starego cmentarza łemkowskiego, na którym zachowało się wiele starych nagrobków.

Druga wojna światowa nie była już tak łaskawa dla Owczar. Wprawdzie wieś nie podzieliła losu innych wiosek łemkowskich doszczętnie zniszczonych w wyniku działań wojennych, jednak wszyscy mieszkający tu Łemkowie opuścili wieś (ostatnia grupa 55 mieszkańców została wysiedlona w ramach Akcji „Wisła” w czerwcu 1947 r.). Obecnie wioska liczy około 250 mieszkańców.

We wsi znajdziemy wiele zabytków, począwszy od wspomnianych wyżej cmentarzy, poprzez liczne przydrożne krzyże i zabudowę mieszkalną, na pochodzącej z XVII wieku grekokatolickiej cerkwi p.w. Opieki Bogurodzicy kończąc.

Owczary
Owczary
« 1 z 24 »

¹Cytat pochodzi z książki „Na frontach I wojny światowej. Pamiętniki.” Szczepan Pilecki Bolesław Skąpski